Савол: Банкдан кредит олиб, уй ва автомобиль олиш жоизми?
Жавоб: Зарурат бўлмаса ҳам уй нафақадан бўлгани учун уйи бўлмаган кишининг кредит билан уй олиши жоиз. Лекин заруратсиз автомобиль ёки тижорат учун кредит олмаслик керак. Банк томонидан ҳужжатларни расмийлаштириш учун маълум миқдор пул олиб, фоизсиз кредит берилаётган бўлса, бундай кредитни ҳам олиш жоиз.
Савол: Савдода бўлиб тўлашда муддатидан кечиктирган харидорлардан қўшимча ҳақ талаб қилиш жоизми?
Жавоб: Бир молни нақдга арзон, насияга ёки бўлиб тўлаш шарти (рассрочка) билан қимматга сотиш жоиз. Лекин тўловни маълум муддатга чўзиб бергани ёки харидор муддатидан кечиктиргани учун қўшимча учун ҳақ талаб қилиш жоиз эмас.
Савол: Динмизда молнинг устига қўйиладиган нархнинг бирон чегараси борми?
Жавоб: Динимизда бундай чегара йўқ. Лекин молни нархи кўтарилсин деб сақлаш ва ҳаддан ташқари баланд устама нарх қўйиш тақиқланган.
Мадинада қимматчилик бошланди. Нархлар кўтарилиб кетгани учун устига қўйиладиган нархларга бир чегара қўйишни сўрабкелганларида Пайғамбаримиз “Нархларни қўядиган Аллоҳу таоло. Ризқни мўл қиладиган, кам қиладиган, юборадиган ёлғиз У. Мен Аллоҳу таолодан фақат барокат истайман” деб марҳамат қилдилар. Бошқа бир ҳадиси шарифда “Молнинг устига қўйиладиган нархни чегараламанг, нархни белгилайдиган Аллоҳу таолодир” деб марҳамат қилинган.
Савол: Севги, муҳаббат учун ёки қилинган сеҳрларни ечиш учун бўлса ҳам, сеҳр қилиш ёки қилдириш гуноҳ бўладими?
Жавоб: Бу мавзу билан боғлиқ ҳолда Ибни Обидинда шундай дейилади: «Ўрганилиши ҳаром бўлган илмлардан бири сеҳр (жоду), сеҳргарлик ва коҳинликдир. Сеҳр — илмга, фанга тўғри келмайдиган махфий сабабларни қўллаб, ғалати ишларни амалга оширишни таъминлайдиган илмдир. Сеҳрни ўрганиш ҳам, ўргатиш ҳам ҳаромдир. Мусулмонларни зарардан ҳимоя қилиш учун ёки хайрли ишлар қилиш учун ўрганиш ҳам ҳаромдир.
Демак, қилинган сеҳрни ечиб йўқ қилиш, эр-хотин ўртасида муҳаббат ва севги ҳосил қилиш ҳамда жангда душманни мағлуб этиш каби фойдали ишлар учун ҳам сеҳр қилиш катта гуноҳдир. Хайрли иш қилиш учун бу катта гуноҳни қилиш жоиз эмаслиги “Ҳадийқа” китобида ёзилган.
Савол: Пичоқ ва қайчини қўлдан-қўлга узатиш омадсизликка сабаб бўладими?
Жавоб: Қўлдан-қўлга беришнинг зарари йўқ. Динимизда шумланиш, омадсизлик йўқ. Пичоқ олувчининг қўлини кесмаслиги учун уни ерга ёки столга қўйиш мумкин. Бундан бошқа ҳикмати йўқ.
Савол: Мен раҳбарлик лавозимидаман. Виллада яшайман, турли хил кийимлар кияман. “Ҳашаматдан сақланиш иймондандир” деган ҳадиси шарифни кўриб қўрқиб кетдим. Ҳар доим бир хил кийим кийишим, вилладан чиқиб оддий уйда яшашим керакми?
Жавоб: Ушбу ҳадиси шариф кўз-кўз қилиш, дабдаба учун шундай кийинишнинг зарарини билдирмоқда. Эҳтиёж учун чиройли кийинишда ва виллада яшашда зарар йўқ. Ҳатто имконияти бор одамнинг бундай қилиши лозим.
Савол: Кумуш ёки олтин қутичага солинган кичик мусҳафларни маржон каби бўйнига тақиб юриш жоизми? Ундан ташқари баъзи дуоларни ҳам айни шаклда кумуш ёки олтин занжир билан бўйниларига тақиб юришади. Булар жоизми?
Жавоб: Олтин ва кумуш идишда овқатланиш ҳамда ҳар қандай кўринишда қўлланиш жоиз эмас. Олтин ва кумуш қошиқ, соат, қалам, пичоқ ва шу каби нарсаларни қўлланиш ҳам жоиз эмас. Олтин билан кумушни безак, тақинчоқ сифатида тақиш фақат аёлларга ҳалолдир. Эркакларга эса ҳаром бўлиб, фақат кумуш узук ва соат занжирининг кумушдан бўлиши жоиздир. Олтиндан ясалган бўлса ҳаромдир. (Радд-ул мухтор)
