Савол: Ердан топиб олган нарсалар бизники бўладими?
Жавоб: Топиб олинган нарсалар, селда, ариқда оқиб келган ва кўчага ташлаб юборилган нарсаларнинг ҳукми фарқли.
Топиб олинган нарсалар одатда қийматли нарсалар бўлади. Эгаси уни ташлаб юбормаган, тушириб қолдирган ёки йўқотган. Топиб олиниб, эгаси маълум бўлмаган молга луқота дейилади. Эгасига қайтариб беришига амин бўлган одамнинг сақлаб қўйиши уни олиши суннатдир.
Савол: Қанча мусулмонлар шахсий уйи бўлмай, ижарада қийналиб юрганида ортиқ уй-жойи бор одамларнинг уйларини ҳечкимга бермай бўш тутишлари гуноҳ эмасми? Баъзи кишилар уйларини яхши одамларнинг, солиҳларнинг чамаси етмагани учун баланд баҳо бера оладиган фосиқларга, ёмонларга ижарага беришади. Уларнинг солиҳларни аҳволини ўйламаслиги гуноҳ бўлмайдими?
Жавоб: Мусулмонлар ижара уй ташвишида юрганида ортиқча уйини бўш тутиш исроф ва гуноҳ бўлганидек, баланд баҳо билан ижарага бериш ҳам асло дуруст эмас.
Савол: Динмизда овчилик ҳақида нима дейилган?
Жавоб: Аллоҳу таоло инсонлар учун турли ҳайвонлар яратган. Бедана, қуён, балиқ каби ҳайвонларнинг гўштидан, сувсар, бўрсиқ, тулки каби ҳайвонларнинг терисидан, тиббиёт ва парфюмерияда ишлатиш учун жайлонларнинг мускусидан, денгиз жониворларининг маржонидан, филнинг тишидан фойдаланиш учун овлаш, бўри, тўнғиз, илон, сичқон каби ҳайвонларни зарар кўрмаслик учун қийнамасдан, масалан, тириклайин ёқмасдан, сувда чўктирмасдан ўлдириш жоиздир.
Савол: Севги, муҳаббат учун ёки қилинган сеҳрларни ечиш учун бўлса ҳам, сеҳр қилиш ёки қилдириш гуноҳ бўладими?
Жавоб: Бу мавзу билан боғлиқ ҳолда Ибни Обидинда шундай дейилади: «Ўрганилиши ҳаром бўлган илмлардан бири сеҳр (жоду), сеҳргарлик ва коҳинликдир. Сеҳр — илмга, фанга тўғри келмайдиган махфий сабабларни қўллаб, ғалати ишларни амалга оширишни таъминлайдиган илмдир. Сеҳрни ўрганиш ҳам, ўргатиш ҳам ҳаромдир. Мусулмонларни зарардан ҳимоя қилиш учун ёки хайрли ишлар қилиш учун ўрганиш ҳам ҳаромдир.
Демак, қилинган сеҳрни ечиб йўқ қилиш, эр-хотин ўртасида муҳаббат ва севги ҳосил қилиш ҳамда жангда душманни мағлуб этиш каби фойдали ишлар учун ҳам сеҳр қилиш катта гуноҳдир. Хайрли иш қилиш учун бу катта гуноҳни қилиш жоиз эмаслиги “Ҳадийқа” китобида ёзилган.
Савол: Пичоқ ва қайчини қўлдан-қўлга узатиш омадсизликка сабаб бўладими?
Жавоб: Қўлдан-қўлга беришнинг зарари йўқ. Динимизда шумланиш, омадсизлик йўқ. Пичоқ олувчининг қўлини кесмаслиги учун уни ерга ёки столга қўйиш мумкин. Бундан бошқа ҳикмати йўқ.
Савол: Мен раҳбарлик лавозимидаман. Виллада яшайман, турли хил кийимлар кияман. “Ҳашаматдан сақланиш иймондандир” деган ҳадиси шарифни кўриб қўрқиб кетдим. Ҳар доим бир хил кийим кийишим, вилладан чиқиб оддий уйда яшашим керакми?
Жавоб: Ушбу ҳадиси шариф кўз-кўз қилиш, дабдаба учун шундай кийинишнинг зарарини билдирмоқда. Эҳтиёж учун чиройли кийинишда ва виллада яшашда зарар йўқ. Ҳатто имконияти бор одамнинг бундай қилиши лозим.
Савол: Кумуш ёки олтин қутичага солинган кичик мусҳафларни маржон каби бўйнига тақиб юриш жоизми? Ундан ташқари баъзи дуоларни ҳам айни шаклда кумуш ёки олтин занжир билан бўйниларига тақиб юришади. Булар жоизми?
Жавоб: Олтин ва кумуш идишда овқатланиш ҳамда ҳар қандай кўринишда қўлланиш жоиз эмас. Олтин ва кумуш қошиқ, соат, қалам, пичоқ ва шу каби нарсаларни қўлланиш ҳам жоиз эмас. Олтин билан кумушни безак, тақинчоқ сифатида тақиш фақат аёлларга ҳалолдир. Эркакларга эса ҳаром бўлиб, фақат кумуш узук ва соат занжирининг кумушдан бўлиши жоиздир. Олтиндан ясалган бўлса ҳаромдир. (Радд-ул мухтор)
