Савол: Рўза тутишга мажоли етмайдиган даражада қари ёки касал одамлар рўза тутолмаса нима қилади?
Жавоб: Жуда ҳам кексайиб, Рамазон рўзасини ва қазо рўзаларни тутишдан ожиз бўлганлар билан соғайишидан умид узилган хасталар рўза тутмайди. Агар фақир бўлишмаса, рўза ўрнига фидя беришади. Бир ҳадиси шарифда: “Рўза тута олмайдиган даражада кекса бўлган ва тузалишидан умид узилган хаста фидя беради”,- деб марҳамат қилинган. (Насоий)
Савол: Сафарда бўлган кишига ҳам рўза тутиш фарзми?
Жавоб: Ҳа, фарз. Лекин қазога қолдириши жоиз.
Савол: Сафарда рўза тутмаслик жоиз бўлганига қараганда, Рамазонда рўза тутган сафарий нофила савобини оладими?
Жавоб: Сафарий бўлган киши Рамазон рўзасини тутадиган бўлса, фарз савобини олади.
Савол: Давомли шаҳарлараро ҳайдовчилик қиладиган киши рўза тутмаса гуноҳ бўладими?
Савол: Рўзани бузиб, каффоратни лозим қиладиган нарсалар қайсилар?
Жавоб: Булар қуйидагилар:
1. Рўзадор эканлигини билиб турган ҳолида еб-ичиш.
2. Жинсий алоқага киришиш.
Савол: "Аъроф" сурасининг 172-оятидаги “Қолу бало” ибораси таъвил қилиниб, руҳлар баданлардан олдин яратилганлиги айтилмоқда. Тўғриси қандай?
Жавоб: Имоми Ғазолий ҳазратлари бундай деганлар: Одам алайҳиссалом яратилиб, бели масҳ этилгач, унинг насли зарралар ҳолида чиқди. Уларнинг бир қисми ўнг томонидан, бир қисми чап томонидан жой олди. Аллоҳу таоло буюрдики:
- Мана бу ўнг томондагилар жаннат аҳлининг амалини ишлайдиган бўлгани учун жаннатийдирлар. Уларнинг амалларидан Менга бирор фойда ёки зарар йўқдир. Бу чап томондагилар эса жаҳаннам аҳлининг амалини ишлайдиган бўлгани учун дўзахийдир. Улардан ҳам Менга бирор фойда ёки зарар йўқдир.
Савол: Реинкарнация деган нарса борми? Унга ишониш тўғрими?
Жавоб: Реинкарнация деганда - руҳнинг инсондан инсонга ўтиши, дунёга бошқа бадан билан келиш, таносуҳда эса - руҳнинг ҳам инсонга, ҳам ҳайвон, ўсимлик ва жонсиз нарсаларга ўтиши тушунилади. Бу атамалар баъзан бир-бирининг ўрнида ҳам қўлланилади.
Имоми Раббоний ҳазратлари бундай билдирганлар: Қалблари хаста, илми оз бўлган баъзи кимсалар, ҳатто ўзларини шайх деб танитувчи баъзи динсизлар таносуҳга ишонишади. Улар: “Руҳлар камолга етмасдан олдин бир бадандан айрилса, бошқа бир баданга ўтади. Камолга етгач, инсонларга келмайди, таносуҳ йўли билан покланган бўлади” дейишади ва таносуҳ ҳақида кўплаб ҳикоялар тўқиб чиқаришади.
Савол: Руҳнинг моҳияти нима? Руҳ уйқудалигмизда худди ўлимдагидек бадандан ажраладими?
Жавоб: Руҳнинг моҳиятини билиш имконсиздир. Ояти каримада маолан бундай деб буюрилган: “Сендан руҳ ҳақида сўрайдиганларга айт: Руҳ Раббимнинг ишидандир, сизларга эса жуда оз илм берилган”. (Исро, 85)
Ақл етадиган маълумотларни англайдиган, сезги аъзоларидан мияга келадиган туйғуларни қабул қиладиган, бадандаги барча куч ва ҳаракатларни бошқарадиган ҳамда ишлатадиган қувват руҳдир. Руҳ кўз воситасида рангларни, қулоқ орқали товушларни қабул қилади, асабларни ишлатади. Мушакларни ҳаракатга келтиради ва шу тариқа баданга иш қилдиради.
