Ҳижрий янги йил

Ҳижрий тақвимга кўра янги йилнинг илк кечаси 15 июндан 16 июнга ўтар кечаси, 16.06.2026 эса илк куни бўлади.

Муҳаррам ойи - Исломий қамарий йилнинг биринчи ойи ва Қуръони Каримда эҳтиром қилинган тўрт ойдан биридир. Муҳаррам ойининг биринчи кечаси мусулмонларнинг қамарий янги йил кечасидир. Бу кечани ибодат билан ўтказиб, унга ҳурмат кўрсатиш керак. Ҳурмат кўрсатиш гуноҳ қилмаслик орқали амалга ошади. Зул-ҳижжа ойининг сўнгги куни ва Муҳаррам ойининг биринчи куни рўза тутган одам бутун йил рўза тутгандек савобга эришади. Бир ҳадиси шарифда “Рамазондан кейин энг фазилатли рўза Муҳаррам ойида тутилган рўзадир” деб марҳамат қилинди.

Батафсил

Таҳорат учун қулайликлар (маҳси ва яра юзасига масҳ тортиш)

Масҳ - уқалаш, силаш деганидир. Икки турли масҳ бор:

1.Маҳси юзасига масҳ:Таҳоратда оёқнинг ювилиши фарз бўлган жойларни бекитиб турадиган, сув ўтказмайдиган оёқ кийимга, маҳси ёки масҳ дейилади. Мамлакатимизда маҳси деб юритиладиган бу оёқ кийим агар каттароқ бўлиб, бармоқлар маҳсининг учигача бориб турмаса ва тортилган масҳ бўш жойга тўғри келса, унга масҳ тортиш жоиз бўлмайди. Маҳси кийилиб бир соат қадар юрилганда ҳам, оёқдан ечилиб кетмайдиган даражада соғлом, яъни мустаҳкам ва оёққа уйғун (лойиқ) бўлиш керак.

Таги билан усти чарм ёки фақатгина таги чармдан бўлган пайпоқлар устига масҳ тортиш жоиз.

Бир соатча йўлда юрганда оёқдан ечилиб ва титилиб кетмайдиган қаттиқ ва қалин пайпоқ устига ҳам масҳ тортиш жоиз.

Батафсил

Тиш қўйдирганлар ва пломбаси бўлганлар учун

Ҳанафий мазҳабида тишларнинг орасига, тиш ковакларига сув тегмаса, ғусл олинган бўлиб ҳисобланмайди. Шунинг учун тиш қоплатиш (қўйдириш, коронка) ва пломба қўйдириш ғуслга монелик қилади. Бу аҳволдаги инсонлар жунубликдан поклана олмайдилар. Олтин, кумуш ва нажс бўлмаган бошқа моддалардан ясалган сунъий тиш ва пломбаларнинг тагига сув кирмагани учун, Ҳанафий мазҳабининг барча олимларга кўра ғусл жоиз бўлмайди.

Таҳтавий ҳазратлари "Мароқ ил-фалоҳ" асарининг ҳошиясида (96-саҳифа) ва бунинг таржимаси бўлган "Неъмат-и ислом" китобида бундай деб ёзганлар: «Ҳанафий мазҳабидаги мўминнинг ўз мазҳаби бўйича қила олмаган бирон амални қила олиши учун Шофиъий (ёки Моликий) мазҳабини тақлид қилишида бир баис йўқдир.»

Батафсил

Руҳнинг моҳияти ва руҳ чақириш

Савол: Руҳнинг моҳияти нима? Руҳ уйқудалигмизда худди ўлимдагидек бадандан ажраладими?

Жавоб: Руҳнинг моҳиятини билиш имконсиздир. Ояти каримада маолан бундай деб буюрилган: “Сендан руҳ ҳақида сўрайдиганларга айт: Руҳ Раббимнинг ишидандир, сизларга эса жуда оз илм берилган”. (Исро, 85)

Ақл етадиган маълумотларни англайдиган, сезги аъзоларидан мияга келадиган туйғуларни қабул қиладиган, бадандаги барча куч ва ҳаракатларни бошқарадиган ҳамда ишлатадиган қувват руҳдир. Руҳ кўз воситасида рангларни, қулоқ орқали товушларни қабул қилади, асабларни ишлатади. Мушакларни ҳаракатга келтиради ва шу тариқа баданга иш қилдиради.

Батафсил

Жинлар

Савол: Жин деган мавжудот борми? Агар бор бўлса, улар ҳам одамларга ўхшаб эркак ва аёл қилиб яратилганми ва амалларидан жавобгарми?

Жавоб: Инсонлар дастлаб тупроқдан яратилганидек жинлар ҳам ўтдан яратилган. Жинларнинг ҳам эркаги ва аёли бўлади. Уларнинг уйланиши, уй-жойлари, еб-ичишлари, кўпайишлари, ўлишлари ҳақида ҳамда Муҳаммад алайҳиссалом уларга ҳам Пайғамбар сифатида юборилгани, Қуръони каримни тинглашлари, ибодат қилишлари, садақа беришлари, яхши амалларига савоб берилиши, кофир жинлар жаҳаннамга, мўмин жинлар эса жаннатга кириши ва жаннатда Аллоҳу таолони кўришлари ҳақида турли китобларда ёзилган.

Жинларнинг инсон олимларига савол бериб фатво олишлари, инсонларга ваъз қилишлари, шеър ўқиб эшиттиришлари, касалликларни даволаш ва дориларни ўргатишлари, инсондан қўрқишлари ва инсонларга итоат қилишлари ҳақида олимларимизнинг кўплаб асарлари, ёзувлари мавжуд. Бу китоблар жинларнинг мавжудлигини кўрсатади.

Батафсил

Жин ва иллюзия

Савол: Жинларни иллюзия (шарпа, хаёл) дейдиганлар бор, шу тўғрими?

Жавоб: Баъзи кимсаларнинг жинларни хаёл (иллюзия) деб ўйлаб, уларни инкор қилишлари нотўғри. Қўрққанда кўзга кўрингандай туюладиган  шарпа, хаёллар, албатта, ҳақиқатда мавжуд эмас. Бироқ, бу хаёлларни жин деб гумон қилиш - жин ҳақида ҳеч қандай маълумотга эга эмасликни англатади.

Бирор нарсани “йўқ” дея олиш учун аввало ўша нарсани таниш керак. Танимасдан туриб “йўқ” дейиш  нодонларча гап бўлади. Бундай кишиларни илм арбоби деб аташ ўринсиз. Барча пайғамбарлар хабар берган ва айниқса, Пайғамбаримиз турли вақтларда билдирган ҳақиқатни ақлга ёки тажрибага таянмасдан, шунчаки гумон билан “йўқ” деб инкор этиш илм аҳлига ярашадиган иш эмас.

Батафсил