Савол: Банкдан кредит олиб, уй ва автомобиль олиш жоизми?
Жавоб: Зарурат бўлмаса ҳам уй нафақадан бўлгани учун уйи бўлмаган кишининг кредит билан уй олиши жоиз. Лекин заруратсиз автомобиль ёки тижорат учун кредит олмаслик керак. Банк томонидан ҳужжатларни расмийлаштириш учун маълум миқдор пул олиб, фоизсиз кредит берилаётган бўлса, бундай кредитни ҳам олиш жоиз.
Савол: Савдода бўлиб тўлашда муддатидан кечиктирган харидорлардан қўшимча ҳақ талаб қилиш жоизми?
Жавоб: Бир молни нақдга арзон, насияга ёки бўлиб тўлаш шарти (рассрочка) билан қимматга сотиш жоиз. Лекин тўловни маълум муддатга чўзиб бергани ёки харидор муддатидан кечиктиргани учун қўшимча учун ҳақ талаб қилиш жоиз эмас.
Савол: Динмизда молнинг устига қўйиладиган нархнинг бирон чегараси борми?
Жавоб: Динимизда бундай чегара йўқ. Лекин молни нархи кўтарилсин деб сақлаш ва ҳаддан ташқари баланд устама нарх қўйиш тақиқланган.
Мадинада қимматчилик бошланди. Нархлар кўтарилиб кетгани учун устига қўйиладиган нархларга бир чегара қўйишни сўрабкелганларида Пайғамбаримиз “Нархларни қўядиган Аллоҳу таоло. Ризқни мўл қиладиган, кам қиладиган, юборадиган ёлғиз У. Мен Аллоҳу таолодан фақат барокат истайман” деб марҳамат қилдилар. Бошқа бир ҳадиси шарифда “Молнинг устига қўйиладиган нархни чегараламанг, нархни белгилайдиган Аллоҳу таолодир” деб марҳамат қилинган.
Савол: Дин китобларидан динни ўрганиб бўлмайдими? Дин фақат бирор тариқатга боғланиш орқали ўрганиладими?
Жавоб: Илгари ҳақ тариқатлар бор эди. У ерларда динимизнинг буйруқ ва тақиқлари тушунтирилар, динга амал қилиш йўллари ва тасаввуф илми ўргатиларди. Вақт ўтиши билан улар жуда камайиб кетди, балки бутунлай қолмади. Асли бўлмаганидан кейин эса, сохталари (тақлидчилари) кўпайди. Ҳар бурчакда бир шайх пайдо бўлди. Ҳозирги вақтда ҳақ тариқат мавжуд бўлган тақдирда ҳам, тариқатга кириш шарт эмас. Адашган тариқатчилар кўп бўлиб, улар орасидан ҳақ бўлганини ажратиб олиш қийин, чунки ҳақ деб ўйлаб ботил йўлга кириб қолинса, ундан қутулиш жуда оғир бўлади. Йўқса, ҳақ тариқат, номидан ҳам кўриниб турганидек, ҳақдир. Энг хавфсиз йўл эса – авлиё зотларнинг китобларидан ўрганишдир.
Савол: Тасаввуф нима?
Жавоб: Тасаввуф – қалбни соф қилиш, ёмон хулқлардан тозалаш ва яхши хулқлар билан безаш демакдир. Тасаввуф “ҳол” иши (яъни, ҳис қилинадиган ҳолат) бўлгани учун, уни бошидан ўтказган билади, таърифлаш орқали тўлиқ тушунилмайди.
Тасаввуф илми қалб билан қилиниши лозим бўлган ва сақланиш керак бўлган нарсаларни ҳамда қалб ва руҳни тозалаш йўлларини ўргатади. Бунга “Ахлоқ илми” ҳам дейилади.
Тасаввуф аҳли ўз даражасига кўра тасаввуфни турлича таърифлаганлар. Улардан баъзилари қуйидагича:
Тасаввуф – диннинг буйруқларига бўйсуниб, тақиқларидан қочиб, қалбни ёмон хулқлардан тозалаш ва яхши хулқлар билан безаш демакдир.
Савол: Ваҳҳобийлар ва уларга алданган баъзи бидъат аҳли авлиёлар йўлини, яъни тасаввуф ва тариқатни назарда тутиб, "булар кейинчалик чиққан, бидъат", демоқда. Тасаввуфнинг динимиздаги ўрни нимадан иборат?
Жавоб: Бу борада Муҳаммад Маъсум Форуқий ҳазратлари шундай деганлар:
Зоҳирдаги камолот ва маънавий мақомларнинг барчаси Расулуллоҳ алайҳиссаломдан келади. Зоҳирий камолотга, юксалишга сабаб бўладиган буйруқ ва тақиқларни бизга дин олимлари билдирди. Қалбнинг, руҳнинг тозаланишига хизмат қиладиган махфий илмларни ва қалб ишларини тасаввуф буюклари бизга етказди. Қалбга ва баданга фойдали бўлган барча билимларимиз Расулуллоҳдан келади.
Ҳазрати Умар вафот этгач, ўғли ҳазрати Абдуллоҳ: “Илмнинг ўндан тўққизи кетди”, деди. Баъзиларнинг бу сўздан ҳайратланганини кўргач: “Мен айтган илм, ҳамма биладиган таҳорат ва ғусл каби маълумотлар эмас, Аллоҳу таолони танитадиган илмлардир”, деди.
