Ҳижрий янги йил

Ҳижрий тақвимга кўра янги йилнинг илк кечаси 15 июндан 16 июнга ўтар кечаси, 16.06.2026 эса илк куни бўлади.

Муҳаррам ойи - Исломий қамарий йилнинг биринчи ойи ва Қуръони Каримда эҳтиром қилинган тўрт ойдан биридир. Муҳаррам ойининг биринчи кечаси мусулмонларнинг қамарий янги йил кечасидир. Бу кечани ибодат билан ўтказиб, унга ҳурмат кўрсатиш керак. Ҳурмат кўрсатиш гуноҳ қилмаслик орқали амалга ошади. Зул-ҳижжа ойининг сўнгги куни ва Муҳаррам ойининг биринчи куни рўза тутган одам бутун йил рўза тутгандек савобга эришади. Бир ҳадиси шарифда “Рамазондан кейин энг фазилатли рўза Муҳаррам ойида тутилган рўзадир” деб марҳамат қилинди.

Батафсил

Таҳорат учун қулайликлар (маҳси ва яра юзасига масҳ тортиш)

Масҳ - уқалаш, силаш деганидир. Икки турли масҳ бор:

1.Маҳси юзасига масҳ:Таҳоратда оёқнинг ювилиши фарз бўлган жойларни бекитиб турадиган, сув ўтказмайдиган оёқ кийимга, маҳси ёки масҳ дейилади. Мамлакатимизда маҳси деб юритиладиган бу оёқ кийим агар каттароқ бўлиб, бармоқлар маҳсининг учигача бориб турмаса ва тортилган масҳ бўш жойга тўғри келса, унга масҳ тортиш жоиз бўлмайди. Маҳси кийилиб бир соат қадар юрилганда ҳам, оёқдан ечилиб кетмайдиган даражада соғлом, яъни мустаҳкам ва оёққа уйғун (лойиқ) бўлиш керак.

Таги билан усти чарм ёки фақатгина таги чармдан бўлган пайпоқлар устига масҳ тортиш жоиз.

Бир соатча йўлда юрганда оёқдан ечилиб ва титилиб кетмайдиган қаттиқ ва қалин пайпоқ устига ҳам масҳ тортиш жоиз.

Батафсил

Тиш қўйдирганлар ва пломбаси бўлганлар учун

Ҳанафий мазҳабида тишларнинг орасига, тиш ковакларига сув тегмаса, ғусл олинган бўлиб ҳисобланмайди. Шунинг учун тиш қоплатиш (қўйдириш, коронка) ва пломба қўйдириш ғуслга монелик қилади. Бу аҳволдаги инсонлар жунубликдан поклана олмайдилар. Олтин, кумуш ва нажс бўлмаган бошқа моддалардан ясалган сунъий тиш ва пломбаларнинг тагига сув кирмагани учун, Ҳанафий мазҳабининг барча олимларга кўра ғусл жоиз бўлмайди.

Таҳтавий ҳазратлари "Мароқ ил-фалоҳ" асарининг ҳошиясида (96-саҳифа) ва бунинг таржимаси бўлган "Неъмат-и ислом" китобида бундай деб ёзганлар: «Ҳанафий мазҳабидаги мўминнинг ўз мазҳаби бўйича қила олмаган бирон амални қила олиши учун Шофиъий (ёки Моликий) мазҳабини тақлид қилишида бир баис йўқдир.»

Батафсил

Тариқат ва тариқатчилик

Савол: Дин китобларидан динни ўрганиб бўлмайдими? Дин фақат бирор тариқатга боғланиш орқали ўрганиладими?

Жавоб: Илгари ҳақ тариқатлар бор эди. У ерларда динимизнинг буйруқ ва тақиқлари тушунтирилар, динга амал қилиш йўллари ва тасаввуф илми ўргатиларди. Вақт ўтиши билан улар жуда камайиб кетди, балки бутунлай қолмади. Асли бўлмаганидан кейин эса, сохталари (тақлидчилари) кўпайди. Ҳар бурчакда бир шайх пайдо бўлди. Ҳозирги вақтда ҳақ тариқат мавжуд бўлган тақдирда ҳам, тариқатга кириш шарт эмас. Адашган тариқатчилар кўп бўлиб, улар орасидан ҳақ бўлганини ажратиб олиш қийин, чунки ҳақ деб ўйлаб ботил йўлга кириб қолинса, ундан қутулиш жуда оғир бўлади. Йўқса, ҳақ тариқат, номидан ҳам кўриниб турганидек, ҳақдир. Энг хавфсиз йўл эса – авлиё зотларнинг китобларидан ўрганишдир.

Батафсил

Тасаввуф нима?

Савол: Тасаввуф нима?

Жавоб: Тасаввуф – қалбни соф қилиш, ёмон хулқлардан тозалаш ва яхши хулқлар билан безаш демакдир. Тасаввуф “ҳол” иши (яъни, ҳис қилинадиган ҳолат) бўлгани учун, уни бошидан ўтказган билади, таърифлаш орқали тўлиқ тушунилмайди.

Тасаввуф илми қалб билан қилиниши лозим бўлган ва сақланиш керак бўлган нарсаларни ҳамда қалб ва руҳни тозалаш йўлларини ўргатади. Бунга “Ахлоқ илми” ҳам дейилади.

Тасаввуф аҳли ўз даражасига кўра тасаввуфни турлича таърифлаганлар. Улардан баъзилари қуйидагича:

Тасаввуф – диннинг буйруқларига бўйсуниб, тақиқларидан қочиб, қалбни ёмон хулқлардан тозалаш ва яхши хулқлар билан безаш демакдир.

Батафсил

Тасаввуфнинг келиб чиқиши

Савол: Ваҳҳобийлар ва уларга алданган баъзи бидъат аҳли авлиёлар йўлини, яъни тасаввуф ва тариқатни назарда тутиб, "булар кейинчалик чиққан, бидъат", демоқда. Тасаввуфнинг динимиздаги ўрни нимадан иборат?

Жавоб: Бу борада Муҳаммад Маъсум Форуқий ҳазратлари шундай деганлар:

Зоҳирдаги камолот ва маънавий мақомларнинг барчаси Расулуллоҳ алайҳиссаломдан келади. Зоҳирий камолотга, юксалишга сабаб бўладиган буйруқ ва тақиқларни бизга дин олимлари билдирди. Қалбнинг, руҳнинг тозаланишига хизмат қиладиган махфий илмларни ва қалб ишларини тасаввуф буюклари бизга етказди. Қалбга ва баданга фойдали бўлган барча билимларимиз Расулуллоҳдан келади.

Ҳазрати Умар вафот этгач, ўғли ҳазрати Абдуллоҳ: “Илмнинг ўндан тўққизи кетди”, деди. Баъзиларнинг бу сўздан ҳайратланганини кўргач: “Мен айтган илм, ҳамма биладиган таҳорат ва ғусл каби маълумотлар эмас, Аллоҳу таолони танитадиган илмлардир”, деди.

Батафсил